'Curtailment', het bewust terugschroeven van productie, is niet nieuw. Maar wat onder meer Edmij en Enexis doen, gaat verder. Enexis heeft een raamovereenkomst met Edmij en draagt klanten aan bij Edmij die voor een CBC in aanmerking komen. Edmij sluit vervolgens een CBC af met bedrijven die bereid zijn hun opwek tijdelijk te beperken.
Dat gebeurt niet op nationaal niveau, zoals bij prijsprikkels op de European Power Exchange (EPEX), maar lokaal, waar de knelpunten zitten. “Dit is echt anders dan wat we al jaren doen”, zegt Jens van den Brug, product owner bij Edmij. “Op de stroommarkten - EPEX, intraday en onbalans - sturen we op prijsprikkels. Vaak zijn dat de bekende negatieve prijzen. Dat gaat op landelijk niveau. Congestiemanagement gaat juist over fysieke beperkingen op lokaal niveau. Dat maakt het nieuw en anders.”
Ruimte voor nieuwe aansluitingen
Door pieken uit het net te halen, ontstaat volgens Van den Brug ruimte voor nieuwe aansluitingen. “Als je een zonnepark op tien zonnige dagen per jaar iets knijpt, kunnen er veel meer zonneparken bij. Je haalt de pieken eruit, zodat we uiteindelijk méér duurzame stroom kwijt kunnen.”
Edmij voorspelt een dag van tevoren hoeveel zonnestroom er in een gebied wordt opgewekt. Op basis van die prognose en die van andere aangeslotenen, ziet Enexis waar in het net transportproblemen ontstaan door overproductie. Via het handelsplatform GOPACS vraagt Enexis klanten van Edmij om op bepaalde tijdstippen minder stroom te leveren. Op de dag zelf reduceert Edmij de opwek van zonnestroom. Enexis compenseert de gemiste inkomsten op de elektriciteitsmarkt (EPEX) en vergoedt bovendien de misgelopen SDE++-subsidie als gevolg van het afschakelen van de zoninstallaties. Daarnaast ontvangen bedrijven een vergoeding voor het geschikt maken van hun installaties voor aansturing door Edmij.
Meer rendement uit installatie
“Onze klanten hoeven niets te doen”, zegt Van den Brug. “Wij schakelen hun installaties automatisch af. Enexis vergoedt niet alleen de gemiste inkomsten, maar ook de subsidie. Plus een marge. Daarnaast wordt de productie geknepen als we toch al veel stroom hebben. Die stroom is op de markt dan weinig of niets waard, maar door congestiemanagement toe te voegen wel. Daarmee is het dus lucratief.”
De 'businesscase' voor met name zonneparken staat onder druk. Subsidies dalen, installatiekosten stijgen en negatieve stroomprijzen komen vaker voor. “Dom doorproduceren levert tegenwoordig te weinig op”, zegt Van den Brug. “Met slimme sturing en congestiemanagement stapelen we verdienmodellen. Zo halen klanten meer rendement uit hun installatie.”
Binnen enkele maanden hebben al veertig bedrijven in het Enexisgebied een CBC afgesloten. Edmij verwacht de komende drie maanden nog dertig contracten te tekenen. Het doel is om eind dit jaar honderd klanten te hebben. Sommige contracten lopen tot 2027, andere zelfs tot 2034, afhankelijk van wanneer de netverzwaring klaar is.
Naast Enexis, zegt Edmij ook CBC-raamovereenkomsten te hebben met Liander en Stedin. Volgens Van den Brug werken netbeheerders aan uniforme vergoedingen en contractvoorwaarden. “Voor partijen zoals ons is dat belangrijk. We kunnen niet met allerlei verschillende systemen werken. De samenwerking van de netbeheerders zorgt dat we sneller en uniforme oplossingen krijgen.”
Op de productiedag zelf ingrijpen
Door de nieuwe raamovereenkomsten kunnen CBC’s snel worden afgesloten. Later komen daar biedplichtcontracten (BPC’s) bij. Een partij is daarbij verplicht om een prijs aan te geven waarvoor hij capaciteit beschikbaar stelt om congestie op te lossen. Daarmee kan ook op de productiedag zelf worden ingegrepen. Dat is complexer constateert Van den Brug. “Er is al stroom verkocht of ingekocht op de markt, dus afschakelen kan leiden tot onbalanskosten. De netbeheerder neemt die onbalans over en zoekt een tegenpartij om het verschil te compenseren. Het ene zonnepark produceert dus tijdelijk wat minder en bijvoorbeeld een batterij in een ander netvlak produceert wat meer. Wij moeten dat allemaal administratief verwerken, zodat klanten geen kosten krijgen door onbalans. Het is ingewikkelder, maar deze vorm geeft extra flexibiliteit en vindt dichter bij het moment van levering plaats.”
Volgens Van den Brug zijn netbeheerders op dit moment aan het inventariseren waar de grootste knelpunten in het net zitten. De netbeheerders laten vervolgens aan Edmij weten welke klanten van Edmij kunnen helpen bij het tegengaan van netcongestie. “Ook daaruit blijkt dat dit instrument effectief is. We gaan samen gericht aan de slag op de plekken waar de netcongestie het grootst is”, besluit Van den Brug.
