Waterstof als seizoensbatterij: kleinschalige power-to-power-installatie op boerenerf

Waterstof als seizoensbatterij: kleinschalige power-to-power-installatie op boerenerf

Een waterstofinstallatie die overtollige zonne-energie omzet in waterstof en later weer terug in elektriciteit: met deze seizoensopslag pioniert voormalig akkerbouwer Erik Blaauw sinds begin deze zomer op zijn erf in Lelystad. "Ik wil vooral bijdragen aan praktijkervaring, want zonder toepassingen blijft het een kip-ei-verhaal."

Allereerst, kun je iets over jezelf vertellen en hoe je interesse in waterstof ontstaan is?

“Ik ben van oorsprong akkerbouwer. Eind jaren negentig ben ik begonnen met windenergie en heb ik deelgenomen in een lijnopstelling van windturbines. Die turbines zijn inmiddels uitgefaseerd. Het akkerbouwbedrijf heb ik recent beëindigd, waardoor er ruimte én middelen vrijkwamen. Toen de windmolens verdwenen, ben ik gaan nadenken over nieuwe duurzame opties. Waterstof trok mijn aandacht omdat er veel over de beperkingen wordt gesproken, maar zelden over de praktische mogelijkheden. Accu’s zijn geschikt voor kortetermijnopslag, maar voor langere periodes lijkt waterstof een logischer keuze. Ik wil vooral bijdragen aan praktijkervaring, want zonder toepassingen blijft het een kip-ei-verhaal.”

Wat is je belangrijkste doel met dit project?

“Mijn doel is om achter de meter beter te sturen op elektriciteitsprijzen en eigen verbruik. We hebben veel zonnepanelen, zoals veel boerenbedrijven, en in de zomer produceren die een overschot. De vraag is juist hoog in de winter of tijdens de oogst. Als de salderingsregeling in 2027 vervalt, verwacht ik dat veel boeren en huishoudens hun panelen zullen uitzetten. Dat zou zonde zijn. Met waterstofopslag wil ik laten zien dat er alternatieven zijn. Ik wil ook kennis opbouwen die toepasbaar is op grotere schaal, zodat agrariërs en andere grootverbruikers hun eigen energievoorraad kunnen beheren.”

Je hebt uit eigen middelen 50.000 euro geïnvesteerd. Dat is best veel geld. Heb je vooraf een businesscase opgesteld?

“Nee, een uitgebreide TCO-berekening heb ik niet gemaakt. Het was eigen geld dat vrijkwam na de verkoop van het bedrijf. Banken zouden hier niet snel in meegaan, want de businesscase is nog niet bewezen. Maar ik heb er vertrouwen in dat het zich uitbetaalt, ook omdat de technologie modulair uitbreidbaar is. Voor de industrie en tankstations zie je grotere initiatieven, maar kleinschalige particuliere toepassingen zijn nog zeldzaam. Juist daarom wilde ik dit doen.”

Hoe werkt het systeem technisch?

“Het systeem is door Hermanos Energy ontwikkeld en geplaatst en bestaat uit een elektrolyser, een brandstofcel en een buffercapaciteit van 500 kWh. De geproduceerde waterstof wordt opgeslagen in 96 cilinders op 35 bar. De flessen kunnen maximaal 150 bar aan, maar dan is er een compressor nodig. Daarmee zou de opslagcapaciteit uitgebreid kunnen worden naar 2000 kWh. Een hogere druk betekent wel meer energieverlies in warmte, maar die warmte kun je hergebruiken, bijvoorbeeld voor tapwater of vloerverwarming. Dat gebeurt nu nog niet.”

Erik Blaauw voor een deel van zijn installatie.

“Er is een batterij van 20 kWh die zorgt voor piekvermogen en kortetermijnopslag. In de maanden dat de zonnepanelen weinig opleveren wordt de batterij geladen door de brandstofcel en zorgt de batterij voor het piekvermogen. De EMS-software van Hermanos bepaalt op basis van dynamische elektriciteitsprijzen en weersvoorspellingen wanneer de elektrolyser draait. Het systeem werkt autonoom en kan anticiperen op negatieve stroomprijzen.”

Een waterstofcyclus levert doorgaans maar 25–35% elektriciteit terug. Hoe kijk je daar tegenaan?

Het klopt dat er verliezen zijn, maar dat zegt niet alles. De warmte die vrijkomt bij elektrolyse en in de brandstofcel kan worden hergebruikt. De warmte-output van het warmteterugwinsysteem is 55 °C, dus bruikbaar. Als je die warmte meetelt, ligt het totale rendement veel hoger. Bovendien ligt de kostprijs per kWh beduidend lager in vergelijking met een accusysteem. Netbeheerders werken aan een alternatief nettariefstelsel voor kleinverbruikers - een bandbreedtemodel, waarbij je betaalt per kW vermogen. Dat maakt dit soort installaties extra interessant, omdat je je piekvermogen kunt reduceren. Maar het belangrijkste: het gaat mij niet om het maximale rendement op papier, maar om de bijdrage aan flexibiliteit en zelfvoorziening.”

Hoe zit het met onderhoud van de installatie?

Eens per jaar moet er onderhoud gebeuren. De waterfilters en de elektrolyt worden dan vervangen. Het systeem gebruikt kraanwater dat wordt gezuiverd. De flessen zelf zijn robuust en eenvoudig in beheer. Het voordeel is dat bij 35 bar de risico’s relatief beperkt zijn.”

Zijn er bepaalde veiligheidseisen waar je rekening mee moest houden?

“De accucapaciteit van 20 kWh is momenteel de bovengrens waarvoor geen aanvullende veiligheidseisen en meldingsplicht geldt. De flessenbundels staan buiten, op 30 meter afstand van de woning. In vergelijking met propaantanks zijn de risico’s overzichtelijker. Met een beduidend hogere druk kunnen er aanvullende eisen zijn.”

Hoe ga je om met de winterperiode, als er weinig pv-opbrengst is?

Voor ons huishouden is 500 kWh opslag voldoende, maar dat verschilt natuurlijk per situatie. Meer zonnepanelen of een kleine windturbine zijn opties om in de winter meer input te hebben. Het net blijft een rol spelen, maar met opslag kun je de pieken beter opvangen.”

Zijn er plannen voor uitbreiding in de toekomst?

“Ik ben van plan om meer zonnepanelen toe te voegen. Daarmee kunnen we de elektrolyser meer uren per dag laten draaien. Misschien komt er een grotere accu. Maar voorlopig geen grote stappen; dit is al een flinke investering. Een waterstofauto zou misschien ooit interessant kunnen zijn, al denk ik dat de volgende auto opnieuw elektrisch wordt. Ik heb geen ambitie om van mijn woning een tankstation te maken.”

Lees meer over

Onderwerpen aanpassen

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.