Nee, we zijn het nog steeds niet met elkaar eens over de vraag wanneer we aircoservice moeten uitvoeren. Of dat jaarlijks of eens per twee jaar of zelfs eens per drie jaar is.

Daarover geeft ook het nieuwste AMT-lezersonderzoek geen eensgezind antwoord. Leeftijd of kilometers zeggen Patrick Struijs (Autocentrum Van Elsacker) niets. “Wij meten bij iedere beurt de uitstroomtemperatuur. Ook luisteren we naar de tijd dat de koppeling, indien aanwezig, in- en uitschakelt.”

Anwar van Autobedrijf Boek meet ook hoe koud de airco wordt en adviseert boven de 6°Celsius een aircoservice.

Net voor de vakantie

Richard Heykoop (Autocenter Mollevanger) adviseert airco-onderhoud eens per drie jaar. “Wel zien we bij bijvoorbeeld taxi’s dat er dat soms na één of twee jaar al onderhoud nodig is. Bij auto’s tussen de drie en acht jaar oud doen we onderhoud om het jaar en daarna ieder jaar.”

Rob Kleverwal (Auto & Rco Service Lichtenvoorde) en Richard Groeneveld (Autoservice Groeneveld) controleren elk jaar en doen het onderhoud om het jaar, omdat het gewoon bij het auto-onderhoud hoort.

Wim van Mechelen van VTI: “De voertuigen in onze werkplaats zijn meestal buiten de garantieperiode. Wij stellen voor om de service om de twee jaar en net voor de vakantie te doen. Dan krijgt de klant tijdens de vakantie geen onaangename verrassingen.”

Waaruit bestaat aircoservice?

De meeste AMT-lezers zijn het eens over de inhoud van aircoservice. Frank Cuppen (Autobedrijf Cuppen) beschrijft het als volgt: 1: aircosysteemcontrole - drukken, temperatuur en visuele controle, 2: interieurfilter controleren, 3: systeem leeghalen, 4: systeem vacumeren, 5: toevoegen olie en UV, 6: systeem afvullen, en 7: druk en temperatuur controleren.

Theo Douma van Douma Techniek Mobiele Airco Service: “Voor een controle hoef je het systeem niet leeg te halen en weer te vullen. Je kunt het gewoon meten en dat scheelt de klant een hoop kosten. Ik zie dat als service. Grote wagenparken van vrachtwagens controleer ik op zaterdag en dan hang ik aan iedere auto een meterset; de eerste drukmeting is bepalend.”

Interieurfilters

Misschien is het niet altijd onderdeel van de service, maar Mike van Uden (Autobedrijf Coen Droomers) desinfecteert met Forté en Joost van Loenen (Vakgarage Newo) vraagt aandacht voor interieurfilters en antibacteriële behandelingen.

Als er te weinig koudemiddel in het aircosysteem is, perst Marco van der Vlugt (Autoservice Someren) met formeergas en controleert hij met een elektronische snuffelaar. Marco: “Daarmee signaleer je de lekkage snel en nauwkeurig. Ook hoeft er meestal niets gedemonteerd te worden, want met de flexibele hals kan je overal goed bij; ook een lekkende verdamper wordt snel gevonden. Dat er nog steeds bedrijven zijn die met fluoriserende vloeistof een lekkage opsporen, begrijp ik niet.”

En wat kost die service dan?

Bij Bilal Boukou (Audi Center M. de Koning) kost een totale R134a-aircoservice € 99,-. Rob Kleverwal rekent € 35,- voor een controle en € 100,- voor het afvullen. Gert van Voskuilen (Voskuilen Auto’s) € 85,- en Eric Veekens (Veekens Automotive) rekent € 56,- voor het afpersen, vacumeren, controleren en reinigen.

‘Combi-apparaat voor goedkope en winstgevende beurt’”

Bij Wim van Mechelen kost het € 90,-, inclusief het controleren van de aandrijfriem, koelventilator, pollenfilter en het speuren naar vette plekken op de zichtbare airco-onderdelen. Patrick Struijs rekent € 129,-, Dennis Borgman (KwikFit) € 159,- en Davy Goedhart (van een andere KwikFit-vestiging) tussen € 109,- en € 129,-. Richard Heykoop rekent € 75,- (exclusief filter).

Wat kost koudemiddel per gram?

Dries van der Heijden (Oldtimerservice) rekent € 75,- voor een service en dat is met honderd klanten toch € 7.500,- omzet. Dries: “Daar moet olie, fluor en koudemiddel natuurlijk wel vanaf, maar dan heb je toch je winst te pakken en wat belangrijker is: de klant heeft een airco die altijd goed werkt.”

De prijs van het koudemiddel hangt bij Theo Douma af van de inkoopprijs, Perry van der Aa (Apk Station Tilburg) rekent € 10,- per 100 gram (met aftrek van de hoeveelheid die teruggewonnen wordt), Richard Groeneveld rekent 8 cent per gram en ook Elbert (Autoservice Elbert) rekent per gram af. “Wel zo eerlijk”.

Wat vul jij bij?

Hoe weet je of er voldoende olie in het systeem zit en welke olie vul jij bij? Mike van Uden: “Bij het leeghalen kijk ik hoeveel olie er mee komt, zodat ik zie hoeveel er bij moet. Ik gebruik PAG 46 van Hella voor R134a.”

De viscositeit van PAG-olie kan liggen tussen 46 en 150. Moderne aircosystemen zijn gevuld met PAG-oliën (poly-alkyleen-glycol), die niet mengen met de minerale oliën in de oudere aircosystemen. POE (poly-alcohol-ester) mengt met beide koudemiddelen en je kunt meestal met één viscositeit volstaan.

‘Het vullen gaat beter na vacumeren’”

Je kunt PAG-olie gebruiken als bijvulolie als dat in het aircosysteem zit of een klein beetje POE-olie.

Veel AMT-lezers doen dat, maar meer dan 20 procent POE lost niet op in PAG-olie. Als je meer moet bijvullen, is het beter het systeem te spoelen. Marco van der Vlugt: “Er zijn over oliesoorten zoveel tegenstrijdige berichten te lezen, maar onze leverancier zegt dat we POE moeten gebruiken.”

Waarom gebruiken hybride auto's POE-olie?

Als de verbrandingsmotor niet draait, staat ook de V-snaar aangedreven compressor stil. Bijna alle hybride en elektrische auto’s gebruiken daarom een elektrisch aangedreven compressor. Deze compressoren hebben een inwendige elektrische spoel, terwijl normale airco-oliën stroomgeleidend zijn. Dat kan dus kortsluiting veroorzaken in de elektrisch aangedreven compressor. Volg daarom altijd de fabrieksvoorschriften en gebruik bij elektrisch aangedreven compressoren POE-olie.

Hoe controleer je de hoeveelheid olie?

Theo Douma is aircospecialist. Hij volgt de voorschriften van de fabriek of het advies van de leverancier. “En anders gebruik ik universele compressorolie met een vleugje fluor als toevoeging. De hoeveelheid hangt van de reparatie af. Als er een nieuwe compressor wordt gemonteerd, spoel ik met de Ekotez spoelmachine, zodat er geen druppel olie meer in het systeem zit. De hoeveelheid in de nieuwe compressor is genoeg voor het hele aircosysteem.”

Volgens Joost van Loenen blijft het oliepeil een lastig punt. “Wij hebben vorig jaar geïnvesteerd in een Bigas apparaat van Texa met recycle-opbrengst van 97 procent. Daardoor kunnen wij de hoeveelheid olie mooi in de gaten houden.”

Peter Cortel (Autobedrijf PECO): “Er gaat met legen altijd wat olie mee, dus ik voeg 10 tot 15 ml olie toe en bij het vervangen van de condensor 25 ml. Bij het vervangen van de pomp voeg ik minder toe dan de voorgeschreven hoeveelheid. Er blijft altijd een beetje olie in het systeem.”

Hoe lang moet je eigenlijk vacumeren?

Davy Goedhart vacumeert 20 minuten, Cees Mur 15 minuten en Richard Heykoop meestal 10 minuten. “Maar als het systeem open is geweest, dan vacumeren we 30 minuten om eventueel vocht uit te sluiten”, aldus Richard.

Elbert vacumeert minimaal 15 minuten. “Maar langer is beter, en vergeet de lektest niet.” Marco van der Vlugt: “Wij vacumeren altijd minimaal 20 minuten om vocht uit het systeem te halen. Dat je moet vacumeren om ervoor te zorgen dat het systeem vol gezogen wordt is onzin.”

Perry van der Aa vacumeert gemiddeld tussen de 20 en 28 minuten. Anwar vindt 20 minuten lang genoeg, net als Dennis Borgman, Rob Kleverwal en Patrick Struijs. Patrick: “Door te vacumeren wordt een lek er min of meer mee gezien en je haalt zo veel mogelijk andere gassen uit die nog uitdampen. Ook gaat het vullen na het vacumeren beter.”

Vacumeren en dan stikstof

Andere AMT-lezers, onder wie Frank Cuppen, Johan Redant en Richard Groeneveld, kiezen 30 minuten vacumeren.

Richard: “Hierdoor reinig je de filterdroger ook een beetje.” Dries van der Heijden: “Als het een MPV is met een extra verdamper achter in het voertuig, dan vacumeren wij langer dan 30 minuten.”

Wim van Mechelen vacumeert 30 minuten: “Om het aircosysteem droog te koken. Vervolgens laten we de machine 30 minuten gevacumeerd aangesloten en controleren of de druk niet stijgt.”

Richard Bolt: “Met een goede vacuümmeter kan je zien of je het vacuüm bereikt hebt. Alleen de standtijd is belangrijk, hoe lang je vacumeert is minder van belang.”

Theo Douma: “Als een systeem lange tijd in contact is geweest met de buitenlucht, is het heel belangrijk om de filterdroger te vervangen. Net zo belangrijk is het systeem doorblazen met stikstof na een reparatie, en dan zeker een half uur vacumeren.”

Heb jij al een R1234yf-station?

Nog niet alle AMT-lezers gebruiken een R1234yf-station.

Dries van der Heijden gebruikt een R134a-station, omdat hij nog niet genoeg auto’s in de klantenkring heeft die R1234yf gebruiken. De auto’s die dat wel hebben, gaan naar collega-bedrijven.

Ook Frank Cuppen en Richard Groeneveld doen dat. Zij hebben, net als Gert van Voskuilen, Perry van der Aa, Cees Mur, Dennis Borgman, Richard Bolt, Jeroen (Vakgarage Letmaath) en Wim van Mechelen alleen een R134a-station. Wim: “Maar men zegt dat het R1234yf-station in de begroting zit voor het komende jaar.”

Apart en gecombineerd

Het is waarschijnlijk de eerste keer in ons jaarlijkse AMT-lezersonderzoek over aircoservice dat een kleine meerderheid onder de AMT-lezers beschikt over een R1234yf-apparaat. De meeste AMT-lezers die met R1234yf kunnen servicen, zijn begonnen met een R134a en hebben er later een R1234yf-station gekocht.

Elbert, Anwar, Patrick Struijs, Richard Heykoop, Rob Kleverwal en Peter Cortel gebruiken allemaal twee aparte apparaten. Maar er is inmiddels ook een grote groep AMT-lezers met een combi-apparaat, zoals Coen van Ojen (Van Ojen Autoservice) en Joost van Loenen, die beiden de Texa 780R BiGas gebruiken.

‘Een volautomaat is voor iemand die er geen verstand van heeft’”

Mike van Uden gebruikt ook een Texa, Bilal Boukou een VAS 581 001 en ook Davy Goedhart gebruikt een combi-apparaat, “om een goedkope en winstgevende beurt te geven”. Marco van der Vlugt heeft wel een combi-apparaat, maar heeft het R1234yf-deel nog niet gebruikt.

Automaat of handmatig

En nu we het toch over apparatuur hebben: wie heeft er een automatische aircomachine? Gebruik je ook de handmatige stand? Eric Veekens vindt een automaat handiger werken, maar veel AMT-lezers gebruiken beide mogelijkheden.

Joost van Loenen: “Bij service gebruiken wij de automatische stand, omdat er dan evenveel olie toe- als afgevoerd wordt. Maar bij een reparatie gebruiken we het handmatige menu.” Ook Mike van Uden gaat bij problemen over op de handbediening, net als Dennis Borgman: “Bij storingzoeken gebruik ik de losse functies.”

Ook Richard Heykoop heeft beide mogelijkheden, maar laat de keuze van de drukte afhangen. Henri Harkink: “Ik heb een automatische machine, maar ik blijf er altijd bij en wil controle houden.”

Liever handmatige aircoservice

Er zijn ook AMT-lezers, onder wie Peter Cortel, die helemaal geen automaat willen. “Het is altijd beter om zelf de handelingen uit te voeren.”

Dries van der Heijden schrijft dat je scherp blijft met een handmatige machine. “Als je weet waar je mee bezig bent, is het klusje zo geklaard.”

Opvallend is dat veel AMT-lezers (Frank Cuppen, Elbert, Anwar, Theo Douma, Rob Kleverwal, Patrick Struijs, Gert van Voskuilen, Richard Groeneveld en Richard Bolt) wel automatische machines hebben, maar de voorkeur geven aan handmatige bediening.

Elbert schrijft: “Bij storingen vind ik het makkelijker als je kunt testen door handmatig dingen uit te sluiten.” Patrick Struijs: “Liever handmatig, want dan kan je het proces in de gaten houden.”

Theo Douma: “Een volautomaat is voor iemand die er geen verstand van heeft, maar wel graag aircoservice wil aanbieden en ondertussen iets anders gaat doen.”

Analyser zorgt voor bescherming

Zo’n beetje de helft van de AMT-lezers maakt gebruik van een koudemiddelanalyser. Zo’n analyser geeft in korte tijd aan hoeveel R12, R134a, R22, koolwaterstoffen en niet-condenseerbare gassen aanwezig zijn in het koudemiddel.

Peter Cortel heeft er eentje. “Om verspreiding van ‘vuil gas’ te voorkomen, want dat geeft lastig te lokaliseren problemen.”

“Rotzooien komt in mijn regio nagenoeg niet voor.””

Dries van der Heijden krijgt steeds vaker vreemde auto’s in de werkplaats en doet daarom eerst een analyse. “Anders kunnen we misschien onze eigen schone fles met koudemiddel weggooien.”

Veel AMT-lezers voeren het vervuilde gas apart af, maar Wim van Mechelen twijfelt aan de betrouwbaarheid van een analyser om de vuilheid vast te stellen. Wel plaatst hij een filter bij het aankoppelen van de machine.

Bilal Boukou: “De analyser gaat automatisch en als het niet goed is, dan laten we het koudemiddel afblazen of we sluiten een andere serviceapparaat aan.”

Theo Douma heeft vorig jaar, na een rare storing, een analyser aangeschaft. “Er zat iets in het koudemiddel wat er niet in hoorde. Omdat er veel geknoeid wordt, is het verstandig om eerst te analyseren.”

Rotzooien komt niet voor

De andere helft van de AMT-lezers heeft geen analyser. Of liever: nog geen analyser. Richard Heykoop gaat er komende zomer eentje aanschaffen, maar Henri Harkink niet. Hij schrijft dat rotzooien in zijn regio nagenoeg niet voorkomt.

Marco van der Vlugt vindt de analyser nogal duur en probeert erachter te komen wat er kan gebeuren als je bijvoorbeeld de verschillende middelen door elkaar gebruikt. Maar hij is er nog steeds niet achter wat de gevolgen zijn.

Marco: “Als ik dat aan aircospecialisten of op een vakbeurs vraag, krijg je alleen te horen dat je het niet moet doen. Maar een technische onderbouwing van het waarom blijkt heel moeilijk te zijn. Misschien eens een mooi onderzoek voor AMT?”