Het is 2016 als in Rotterdam de Maasvlakte Power Plant 3 opent. Onder het 125 meter hoge dak van de grijze kolos houden ongeveer 120 mensen de centrale draaiende. Deze centrale moet 7% van alle elektriciteit in Nederland gaan leveren. Het is op dat moment de schoonste kolencentrale ter wereld. Er kan biomassa worden bijgestookt, veel schadelijke gassen zoals zwavel worden weggefilterd en het rendement ligt er flink hoger dan bij andere centrales.
Maar het blijft een kolencentrale, met een forse CO2-uitstoot. Daarom zijn er bij de opening al twijfels over de levensverwachting. In 2019 blijkt die twijfel gegrond; het kabinet komt met een kolenverbod. Maasvlakte Power Plant 3 moet uiterlijk 2030 stoppen met kolen. Op een schadevergoeding hoeft eigenaar Uniper volgens de rechter niet te rekenen.
Fundamentele zaak
Vorige week maakte Uniper bekend dat het cassatie instelt tegen dat laatste besluit bij de Hoge Raad. “Het is voor mij echt een fundamentele zaak geworden”, zegt Dyonne Rietveld daarover. Volgens de directeur van Uniper Nederland is de impact van de uitspraak enorm en wil ze er alles aan doen om die goed te laten toetsen. Rietveld: “Dat doe ik met het oog op mijn mensen, maar ook vanwege het toekomstperspectief.”
Op de achtergrond van dat besluit speelt het groeiende probleem rond fossiele investeringen. In mei maakte Uniper al bekend te stoppen met grote investeringen. Toch blijven fossiele investeringen nodig tijdens de transitie naar duurzame energie. Wel worden ze volgens Rietveld steeds moeilijker. Neem investeringen in gasgestookte centrales. Daarvan heeft Uniper er momenteel drie: in Leiden, Den Haag en Rotterdam, met nog wat onderstations in de regio.
Gedateerd productiepark
Rietveld noemt het huidige productiepark ‘vrij gedateerd’, terwijl het volgens haar voorlopig nog een belangrijke functie heeft in het elektriciteitsnet. “Ik denk dat investeringen in gasgestookte eenheden heel relevant en waardevol kunnen zijn. Daar hebben we ook plannen voor op de plank liggen.”
Maar die plannen zomaar ten uitvoer brengen is een groot risico, gezien de afspraak in het Klimaatakkoord om in 2050 volledig te stoppen met fossiele uitstoot. Voor fossiele investeringen is volgens Rietveld daarom politieke steun nodig, maar vooral ook duidelijkheid. Een gedeelte van die duidelijkheid hoopt Uniper bij de Hoge Raad te krijgen door in cassatie te gaan over de afgewezen schadevergoeding. “Ik hoop dat duidelijk wordt dat grote investeringen, zoals een kolencentrale, toch vragen om een stukje vangnet”, aldus Rietveld.
Ondernemersrisico
De uiteindelijke vraag die daarachter zit, is of zulke investeringen niet vallen onder het ondernemersrisico. Daarbij verwijst Rietveld naar de rol die haar bedrijf heeft om het energiesysteem stabiel te houden en de leveringszekerheid waar juist vanuit Den Haag om werd gevraagd.
Ook hoopt Uniper op meer duidelijkheid over de capaciteitsmarkt. Het systeem waarbij energiebedrijven betaald krijgen voor het achter de hand houden van capaciteit. Die kan dan worden ingezet op momenten waarop windmolens en zonnepanelen weinig leveren. Mét zo’n capaciteitsmarkt ziet Uniper kansen voor investeringen in gascentrales, die hun elektriciteitsproductie snel kunnen aanpassen. Maar zonder capaciteitsmarkt ziet Rietveld niet dat er nieuwe gascentrales worden gebouwd. Die kunnen niet vaak en lang genoeg draaien om zichzelf terug te verdienen.
Stabiel en betrouwbaar
Rietveld vervolgt. “Ik heb absoluut liever een discussie over hoe we zorgen dat we uiteindelijk door die transitie heenkomen, dan dat ik word betaald om fossiele ‘assets’ beschikbaar te houden. Want die hebben de toekomst niet. Maar ik vind het wel ontzettend belangrijk dat we voor de komende jaren het systeem stabiel en betrouwbaar houden.”
