Uit de onderzoeksboring van EBN in De Bilt-Zeist – vlakbij Utrecht – kwam een teleurstellende conclusie: de aardlaag voor diepe geothermie is onvoldoende. Niet warm, niet poreus, niet rendabel. En dus viel het doek voor onze geothermieplannen binnen de gemeentegrenzen.
Eerste stap, maar geen vervolgstappen
De verkenning was bedoeld als eerste stap in een zorgvuldig proces. Zoals ook bij de huidige windenergieontwikkeling op Lage Weide het geval is, begon dit met de vaststelling van een beleidsnota, gevolgd door een pre-projectfase: een haalbaarheidsonderzoek met ontwikkelstrategie in voorbereiding. Alleen als de uitkomsten positief zouden zijn, zou dat leiden tot vervolgstappen zoals schetsen, contractvorming en technische planontwikkeling. In het geval van geothermie is dat niet gebeurd. De boringen brachten onvoldoende geschikte aardlagen aan het licht. Het gevolg: géén vervolgfase voor geothermie in Utrecht.
Moeilijke boodschap
Dat is geen gemakkelijke boodschap. Want terwijl onze afhankelijkheid van fossiele energie onverminderd groot blijft, is de ruimte voor grootschalige verduurzaming beperkt. Warmte is – net als elektriciteit – een basisvoorwaarde voor bedrijvigheid. En een warmtebron met weinig emissies en veel potentie te moeten verliezen; dat voelt als een stap achteruit.
Toch is dit niet het einde van het verhaal. Integendeel. Op Lage Weide zijn we gewend om te schakelen en door te pakken. Als één technologie afvalt, zoeken we verder naar integrale oplossingen. En precies dat doen we nu, met volle kracht vooruit.
De puzzelstukjes van Lage Weide vallen langzaam op hun plaats.”
Multi-commodity energy hub: energieknooppunt
In plaats van te blijven hangen in wat niet kan, zetten we in op wat wél mogelijk is. Lage Weide ontwikkelt zich de komende jaren tot een multi-commodity energy hub: een knooppunt waar duurzame energie in vele vormen wordt opgewekt, opgeslagen, gedeeld en slim verdeeld. Denk aan zonne-energie op daken en gevels, batterijen en koelcellen, een waterstoftankstation op de Reactorweg, windmolens in voorbereiding, en slimme energie-infrastructuur die vraag en aanbod in balans houdt.
De E-hub van EMCU (Energie Management Coöperatie Utrecht) is een goed voorbeeld. Dit energiecollectief helpt ondernemers hun netcapaciteit efficiënter te benutten. Geen overvolle aansluitingen meer, maar onderling delen, pieken afvlakken en meedoen aan flexmarkten. Ondertussen worden in opdracht van onze ondernemersvereniging ILW gesprekken gevoerd met tientallen bedrijven over hun energieprofiel en de mogelijkheid om aan te sluiten op dit soort hubs.
Industriële restwarmte
Ook kijken we nadrukkelijk naar alternatieven voor warmte. In plaats van diepe geothermie denken we aan industriële restwarmte, all-electric warmtepompen, hybride systemen en collectieve warmteopslag. En we sluiten onze ogen niet voor de kansen net buiten de gemeentegrens, waar mogelijk wél geschikte aardlagen zijn. Regionale samenwerking wordt cruciaal.
Wat we uit het geothermie-avontuur meenemen? Drie dingen.
- Ten eerste: de waarde van samenwerking. Hoewel het geothermieproject is gestopt, zijn de samenwerkingsstructuren, kennisdeling en onderlinge verbindingen goud waard. Deze benutten we nu voor andere opgaven, zoals de energieontwikkelmaatschappij die we willen oprichten om een multi-commodity hub collectief te financieren en beheren.
- Ten tweede: flexibiliteit is sleutel. De energietransitie vraagt om aanpassingsvermogen. Als we alleen inzetten op één technologie, lopen we vast. Lage Weide kiest daarom voor een brede mix van oplossingen: zon, wind, waterstof, opslag, elektrisch rijden en een slimme infrastructuur die dit met elkaar verbindt.
- Ten derde: data en sturing worden bepalend. Zonder inzicht in verbruiksprofielen, netcapaciteit en flexibiliteit blijft verduurzaming een schot in het donker. Daarom investeren we nu in digitale platforms, energiemanagement en real-time optimalisatie.
Nu geothermie als bron voor lokale warmtevoorziening afvalt, wordt het belang van een Multi-Commodity Energy Hub (MCEH) alleen maar groter.
Slim vraaggestuurd systeem
Een MCEH integreert verschillende energiedragers (zoals elektriciteit, waterstof, warmte en koude) in één slim, vraaggestuurd systeem. Het maakt het mogelijk om overschotten uit zonne- of windproductie tijdelijk op te slaan, om te zetten of te benutten voor andere toepassingen. Op Lage Weide biedt deze aanpak precies de flexibiliteit die we nodig hebben: het voorkomt overbelasting van het net, verbindt vraag en aanbod lokaal, en maakt het verdienmodel van duurzame energie robuuster.
Daarmee is het niet alleen een technische oplossing, maar ook een strategische. Het maakt ons minder afhankelijk van schaarse bronnen – zoals diepe aardwarmte – en meer weerbaar tegen netcongestie en prijsschommelingen. De puzzelstukjes van Lage Weide vallen langzaam op hun plaats.
Waarde van het collectief
De energietransitie is geen rechte lijn. Soms loop je vast, soms moet je omwegen nemen. Maar als we de route slim uitstippelen, kunnen we alsnog versnellen. Warmte blijft een essentiële schakel – en hoewel aardwarmte ons (voorlopig) niet verder helpt binnen de stadsgrenzen, hebben we geleerd hoe belangrijk het is om als collectief te blijven bewegen. De energie die we hebben gestoken in de kansen voor geothermie zetten we nu door naar het opzetten van een Multi-Commodity Energy Hub waar verschillende energiedragers geïntegreerd worden. Wordt vervolgd!
