Vorige week presenteerde de Europese Unie een nieuw tussentijds klimaatdoel voor 2040. Eurocommissaris Wopke Hoekstra wil in dat jaar naar 90% minder uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990. Het is een nieuw punt op de routekaart voor bedrijven die werken aan een toekomst zonder fossiele brandstoffen. Daarbij blijkt er opvallend veel vraag naar elektrische boilers.
We pakken de laatste cijfers over toegekende SDE++-subsidies erbij. Want wat blijkt: in 2024 ging meer dan een kwart van het subsidiegeld naar e-boilers. Een bedrag van ruim € 1,5 miljard euro, zo valt te lezen in een Kamerbrief van 6 juni. Dat bedrag is aanzienlijk hoger dan wat werd uitgegeven aan diverse warmtepompsystemen. Toch is de elektrische boiler nog een relatief onbekende oplossing, erkent Bert den Ouden.
De consultant is van oorsprong natuurkundige en vooral bekend als de oprichter van de Nederlandse elektriciteits- en gasbeurs APX-Endex. Al decennia verdiept Den Ouden zich in elektrificatie, waaronder dus de elektrische boiler. Een apparaat dat water kan verwarmen met een elektrisch verwarmingselement. Dit warme water kan vervolgens worden opgeslagen in een geïsoleerd vat, totdat de gebruiker het nodig heeft. De boiler kan de warmte overigens ook afvoeren naar een stoomcircuit.
Laag rendement
Met die basisuitleg achter de rug kunnen we door naar de olifant in de kamer: het rendement van de elektrische boiler. Daarover is Den Ouden uitgesproken. “Het is een laag rendementstoepassing van elektriciteit. Daarmee vergeleken heeft de warmtepomp een veel hoger rendement.”
De elektrische boiler is dus niet de meest efficiënte manier om warmte te creëren. Maar aan het hoge rendement van de warmtepomp hangt een prijskaartje. Den Ouden: “De warmtepomp heeft qua rendement een energievoordeel, maar je moet er veel kapitaal voor inleggen.”
Daarmee vergeleken is de investering in een e-boiler relatief klein. Dat maakt het volgens Den Ouden aantrekkelijker voor bedrijven om een e-boiler aan te schaffen. “Het zou goed kunnen dat voor de aanschaf van een e-boiler het hoofdkantoor niet hoeft te worden betrokken. Dat maakt het beslisproces eenvoudiger.” Een laagdrempelige stap dus, die goed inhaakt op de prijzen voor duurzame stroom.
Sterk marktprincipe
Den Ouden benadrukt dat elektrische boilers vooral worden ingezet wanneer de stroom goedkoop is. “Als er veel duurzame stroom beschikbaar is, daalt de prijs op de beurs - die ik ooit heb opgericht - extra hard. Met de elektrische boiler vang je het overaanbod van stroom op de beurs weer op. Dat is dus een sterk marktprincipe.”
Volgens Den Ouden geeft de elektrische boiler, in combinatie met warmteopslag, de bedrijven ruimte om vraag en aanbod op de elektriciteitsmarkt los te koppelen. “Je kunt als het ware spelen op de markt”. Hij illustreert dit met een voorbeeld uit de praktijk: een bedrijf met zonnepanelen op het dak kan de overtollige elektriciteit tijdens piekmomenten via een boiler omzetten naar warmte. Daardoor blijft het bedrijf makkelijker binnen de bandbreedte van de bestaande netaansluiting. Een bijkomend voordeel dus.
Relatief eenvoudig in te passen
Tot slot noemt Den Ouden als voordeel dat elektrische boilers relatief eenvoudig in bestaande bedrijfsprocessen zijn in te passen. Dat de boiler minder efficiënt is dan een warmtepomp, maakt volgens Den Ouden over het geheel genomen niet zoveel uit. “Het succes van de energietransitie wordt niet bepaald door oplossingen die op elk moment het allerbeste zijn. Het succes wordt juist bepaald door oplossingen waar over het geheel genomen genoeg vaart achter zit. Die vaart is hard nodig als we van het gas af willen.” Of de e-boiler ook in 2025 zo populair blijft, moet nog blijken. Ondernemers kunnen dit jaar van 7 oktober tot en met 6 november subsidie aanvragen. In totaal is er € 8 miljard beschikbaar.
