De kern van het wetsvoorstel is dat medezeggenschap over arbeidsomstandigheden niet langer vrijblijvend is. De Europese Kaderrichtlijn schrijft al sinds 1989 verplichte vertegenwoordiging van werknemers voor en verplichte handhaving hierop door toezichthouders – in Nederland de Arbeidsinspectie. Tot nu toe gebeurde dat niet: de Wet op de ondernemingsraden (WOR) werd als voldoende beschouwd, maar in de praktijk komt handhaving vrijwel nooit van de grond.
Met de wijziging in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) ontstaat een nieuw handvat. In het aangepaste artikel 12 komt vast te liggen dat de werkgever verplicht is werknemersvertegenwoordigers te raadplegen over het arbobeleid. Ontbreekt een ondernemingsraad (or) of personeelsvertegenwoordiging (pvt), dan moet de werkgever individuele werknemers raadplegen. Dit laatste staat haaks op de voorkeur voor vertegenwoordiging in de Europese richtlijn.
Instemmingsrecht in kernartikelen Arbowet
De voorgestelde tekst gaat niet zover als het verplicht stellen van een or of pvt, maar kan daar via een omweg wel toe leiden. Zo is het voorstel om het instemmingsrecht van de or bij arbo-onderwerpen expliciet op te nemen in diverse kernartikelen van de Arbowet. Zoals bij de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), het basiscontract met de arbodienst en de aanstelling van de preventiemedewerker. Zonder or of pvt is instemming niet mogelijk – en geldige uitvoering van deze verplichtingen dus ook niet. Daarmee ontstaat voor de Arbeidsinspectie een route om via arboverplichtingen het ontbreken van medezeggenschap tóch te beboeten.
Voor arboprofessionals betekent dit wetsvoorstel een nadrukkelijker en formeler verankering van de rol van medezeggenschap in het arbobeleid. De kans neemt toe dat de Arbeidsinspectie ook in haar toezicht aandacht gaat besteden aan de aanwezigheid en betrokkenheid van een or of pvt. Daarmee groeit de noodzaak voor werkgevers – ook in het mkb – om de medezeggenschap goed te organiseren.
Bronnen: ORnet, internetconsultatie
