Ondernemen is vooruitzien. Dus staken drie Scheveningse strandondernemers de koppen bij elkaar, toen bij enkele huishoudens in de buurt keukenapparatuur uitviel na plaatsing van nieuwe laadpalen in de straat. “Dát wilden we voorkomen”, vertelt Daphne Oedekerk van strandpaviljoen Aloha, deelnemer aan de pilot Slim Strandnet in Living Lab Scheveningen. “We hadden op dat moment nog geen probleem, maar wilden iets opzetten dat toekomstbestendig is. Als strandpaviljoens hebben wij allemaal op dezelfde momenten energie nodig. Onze vraag was: hoe kunnen we die energie samen opwekken, controleren en beheren?”
Batterij
Slim Strandnet experimenteert met een lokaal laagspanningsnet van 1 MW, in een aansluitingsrange van 300 meter. Drie seizoensgebonden strandpaviljoens en drie doorlopende gemeentediensten (de bediencentrale van de haven, strandevenementen en Beach Stadium) onderzoeken hoe zij opgewekte energie en verbruik zo goed mogelijk op elkaar kunnen afstemmen. Energie van eigen zonnepanelen wordt in een batterij opgeslagen en verdeeld onder de aangesloten deelnemers.
Daarbij zijn ze ook gewoon verbonden met het reguliere net van netbeheerder Stedin, die als innovatiepartij meekijkt en meedenkt. De batterij van Slim Strandnet wordt ook ingezet op de landelijke netcongestiemarktplaats van netbeheerders (GOPACS), om lokaal verlichting te bieden op het net. Slim Strandnet onderzoekt de optimale interactie met deze marktplaats voor flexibel vermogen.
Digitale laag
Wat maakt dit initiatief anders dan anderen in de strijd tegen netcongestie? Wat is de hier de onderscheidende factor? Voor een groot deel is dat de digitale infrastructuur die speciaal is ontwikkeld voor het autonome laagspanningsnet. Hiermee worden de flexibele assets (zonnepanelen en batterij) automatisch aangestuurd. Ook zorgt deze digitale laag voor inzicht in de gebruikersprofielen en waar energie te besparen valt.
Via maatwerksoftware kunnen de ondernemers via een eigen portal hun individuele energieverbruik inzien en aanpassen. Lampen uitdoen of de koeling wat minder hard zetten op momenten waarop dat kan. Oedekerk: “Daar neemt ieder van ons zijn eigen verantwoordelijkheid in en dat werkt goed. We kunnen allemaal de piekuren pakken én energiezuinig zijn.” De digitale laag is als ‘open source-model' ontwikkeld, zodat deze straks publiekelijk beschikbaar komt voor andere gemeenten voor hun eigen implementatie. Het is mede tot stand gekomen met Europese financiering.
Meer verbruik
Door koppelingen tussen meerdere publiek-private partijen in de energiegemeenschap, met hulp van deze digitale laag en maximale benutting van de batterij, kan het strandnet al 33% meer verbruiken dan het aan aansluiting heeft. Nieuwe partijen die nu aangesloten kunnen worden op het strandnet, waren anders onderaan op de wachtlijst gekomen. En die mogelijkheid wordt ook daadwerkelijk benut. Binnenkort gaat namelijk een nieuw strandpaviljoen aansluiten, al is een exacte datum nog niet gegeven.
Opschalen
Een interessant gegeven bij de ontwikkeling van dit lokale energienet, is dat de strandpaviljoens worden gezien als roerend goed. Dat bood ruimte om binnen bestaande wetgeving vrij te experimenteren met bepaalde regels. De ervaringen die Slim Strandnet opdoet moeten bijvoorbeeld inzichten geven in de juiste verdeling van energie. Maar ze moeten ook duidelijkheid bieden over praktische zaken, zoals facturering naar de afnemers van de lokaal opgeslagen energie. Het doel is om deze aanpak straks landelijk op te kunnen schalen.
Zijn publiek-private energienetten daarmee een belangrijke oplossing voor de netcongestie in Nederland? “In die lijn bouwen we het wel op. Met de bedoeling het concept overal aan te kunnen sluiten op het decentrale deel van het energiesysteem”, vertelt Bart van Velthoven van de gemeente Den Haag.
Bedrijventerrein
Het hoeft voor opschaling geen nadeel te zijn dat het bij Slim Strandnet om roerend goed gaat, in tegenstelling tot de meeste andere locaties met een dringende behoefte aan stroom. Van Velthoven: “Bedrijven op een industrieterrein kunnen hetzelfde concept gebruiken en met deze digitale laag hun energiehub aansturen. In Scheveningen hebben de deelnemende partijen nu bijvoorbeeld speciale meters. Maar op een bedrijventerrein maak je dan gebruik van de eigen bestaande smart meters van iedere onderneming.”
Gemeente blijft gebruiker
Aan het einde van dit jaar gaat het initiatief over in een reguliere coöperatie met een gelijk aandeel aan ondernemers en de gemeente Den Haag. De gemeente blijft operationeel gebruiker met vier diensten: de drie huidige deelnemers en straks nog een extra partij, namelijk een walstroomaansluiting voor elektrische energie voor schepen.
“Met de betrokkenheid van de gemeente zijn we heel blij”, vertelt Oedekerk. “Als ondernemers hebben wij geen tijd om intensief met de digitale infrastructuur bezig te zijn. Ook hebben de aanschaf van de infrastructuur en batterij de nodige kosten met zich meegebracht. Gelukkig is de gemeente daar heel behulpzaam in geweest en hebben we kunnen investeren met subsidie. We werken samen aan iets unieks. Het is een try out, maar dit is wél de toekomst.” De bedoeling is om er in de toekomst ook bewoners bij te betrekken en huishoudens aan te sluiten op het strandnet.
