Als managers dat beleid voorleggen of presenteren, dan is het van belang om de juiste vragen, kanttekeningen en opmerkingen paraat te hebben.

Misschien zijn niet alle hier onder geformuleerde vragen even relevant. Lees de checklist van tevoren goed door en kies dan het gebied waar op je je pijlen wilt richten. Voor meer informatie kun je de beleidsmedewerker (s) internationale zaken benaderen bij je eigen bond, of bij de vakcentrale FNV.

1. De inhoud van het MVO-beleid

ILO normen

Zijn de ILO fundamentele arbeidsnormen in uw MVO-beleid opgenomen? Brengt u daar een rangorde in aan?

(MVO-beleid gaat over People, Profit & Planet. De ILO fundamentele arbeidsnormen moeten de kern zijn van het MVO-beleid voor wat de sociale kant ervan betreft: the people. FNV wil geen rangorde in de ILO normen, alle fundamentele arbeidsnormen zijn even belangrijk: geen kinderarbeid, geen gedwongen arbeid of verplicht overwerk (zie ook hier onder), vrijheid van vakvereniging en van collectieve onderhandeling, gelijke kansen op de werkplek en bij de beroepsuitoefening. De ILO Decent Work Agenda voegt daar nog aan toe: een volledige baan moet leiden tot een leefbaar loon.)

MVO en reorganisaties / uitbestedingen / verplaatsing van werk

Worden vakorganisaties betrokken bij de besluitvorming over het uitbesteden of verplaatsen van werk? En bij reorganisaties? Hoe? En als dat nog niet het geval is, op welke termijn gaat u die betrokkenheid dan wèl organiseren?

(In de OESO richtlijnen voor multinationals is vastgelegd dat bonden betrokken moeten worden bij de (re)organisatie van het werk. Want dan kan er beter nagedacht worden over het verbeteren van werkprocessen ter plaatse en kunnen wellicht een aantal onnodige uitbestedingen en verplaatsingen uit de besluitvorming worden voorkomen.)

MVO en vast / flexibel werk

Hebben de werknemers ter plaatse een arbeidsovereenkomst? Wat voor een soort arbeidsovereenkomst? Wat is de verhouding tussen vaste en flexibele banen? Kan het bedrijf meer vast banen creëren dan nu gebeurt? Wat kan er aan gedaan worden om meer vast werk te creëren?
Gelden alle regels van uw MVO-code voor alle soorten werknemers – dus ook voor flexwerkers?

(De FNV wil geen flexwerk waar dat niet nodig is. Vuistregel is: flexwerk is voor “ziek en piek”. Verder geldt uiteraard “gelijk loon voor gelijk werk ‘” en dat flexwerkers niet op onterechte gronden van andere zekerheden of werknemersrechten uitgesloten mogen worden.)

MVO en veiligheid / gezondheid

Heeft het bedrijf een policy op het gebied van veiligheid en gezondheid? Wordt er gelet op de mate waarin met onveilige stoffen gewerkt wordt? Wordt er gelet op de veiligheid van de arbeidsomstandigheden – bijvoorbeeld op de bouwplaats?
Wat gebeurt er als werknemers ziek worden, wordt er dan doorbetaald?
Heeft de bedrijfsvestiging elders een bedrijfsongevallenverzekering? Zo niet, wat doet het bedrijf dan als er sprake is van een bedrijfsongeval waarbij iemand tijdelijk of voor de rest van het leven (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt wordt?

Hoe staat het hier met de toepassing van beleid in relatie tot de rechtspositie van flexwerkers?

MVO en overwerk

Wat voor een soort werkweken worden er gehanteerd? Is dat volgens de norm van de (ter plaatse geldende) nationale wetgeving of van een collectieve (cao) afspraak? Hoe wordt er omgegaan met overwerk? Komt overwerk standaard voor en in welke mate? Wordt overwerk betaald? Wordt overwerk betaald volgens het gewone uurloon of is er een toeslag van toepassing?

(De FNV weet dat excessief en onbetaald overwerk vaak aan de orde is in de arme landen, zo ook het ontbreken van arbeidscontracten, ziektekosten- en bedrijfsongevallenverzekeringen. )

2. Implementatie

Hoe wordt uw MVO-beleid plaatselijk toegepast? Zijn de lokale / nationale vakorganisaties daar bij betrokken? Welke? Hoe worden deze geconsulteerd? Hebben ze (echt) wat te zeggen? Kunt u daar voorbeelden van geven?

(De FNV wil echte betrokkenheid en zeggenschap van de collega-bonden ter plaatse.)

Hoe worden de toeleveranciers bij het MVO-beleid betrokken?

(De FNV vindt dat bedrijven ook verantwoordelijk zijn voor MVO in de keten. Dat betekent dat zij in overleg moeten treden met hun toeleveranciers over hoe zij in MVO-verband te werk gaan. Stel in dit kader ook weer de vragen onder 1 aan de orde, en de vraag naar betrokkenheid van de bonden ter plaatse.)

Wat doet het bedrijf als het – of: als een ander – bij een vestiging in het buitenland of bij een toeleverancier misstanden aantreft, of onvoldoende bereidheid om aan MVO mee te werken?

(De FNV wil niet dat het bedrijf direct een contract opzegt of een vestiging sluit, maar dat er in overleg (ook met bonden) een verbeterplan wordt opgesteld. Het (blijven) bieden van werkgelegenheid is ook een belangrijke factor. Let op: een andere wijze van produceren kan hogere kosten met zich meebrengen. De FNV wil dat er inderdaad een prijs wordt betaald waarvoor tegen fatsoenlijke standaarden kan worden gewerkt.)

Is er een klachtenregeling? Zijn er vertrouwenspersonen aangewezen en kan een klacht anoniem gemeld worden? Is de behandeling van de klachten intern of extern georganiseerd? Hoe draagt het bedrijf zorg voor een objectieve afhandeling en hoe beschermt het bedrijf de klokkenluiders?

(Als het tot het indienen van een klacht komt, dan is objectief behandelen het sleutelbegrip. Het belang van het bedrijf mag in dit geval niet de belangrijkste overweging zijn bij de klachtenbehandeling. Liever een sectorale regeling dan een bedrijfsregeling en liever een externe klachtencommissie dan een commissie met alleen mensen van het bedrijf zelf. )

3. Informatie

Is de tekst van uw MVO-beleid verkrijgbaar in de taal van het land? Van alle landen?
Hoe vaak wordt het beleid daar gecommuniceerd?
Gebeurt dit alles ook in de keten, bij de toeleveranciers?

 

(De FNV vindt dat de tekst verkrijgbaar moet zijn in de taal van het land en elk jaar gecommuniceerd moet worden – vanwege mogelijke wisselingen van de wacht in het personeelsbestand. Zonodig mondeling, als lezen een probleem is. Oók in de keten en dus ook bij toeleveranciers.)

4. Evalueren en bijstellen

Rapporteert uw bedrijf in het jaarverslag over MVO? Welke criteria legt uw bedrijf daarbij aan, gebeurt dat volgens de normen van de GRI Global Reporting Initiative?

Hoe vaak wordt het MVO-beleid en de uitvoering ervan geëvalueerd? Lokaal, nationaal en internationaal? Betrekt het bedrijf daar de vakorganisaties bij?

Welke bijstellingen hebben er in het verleden plaatsgevonden en welke bijstelling voorziet u?

(De FNV wil een transparante rapportage en de GRI normen geven daarvoor een degelijke standaard.
De FNV vindt verder een regelmatige evaluatie van belang, bijvoorbeeld 1 x per 2 jaren, en betrokkenheid van vakorganisaties op alle relevante niveaus. Eventueel nieuw beleid of wijzigingen in de uitvoering moet(en) daarna uiteraard ook weer aan alle partijen gecommuniceerd worden zoals bedoeld onder punt 3. Wijs daar dus op.)

5. Sectorale aansluiting en samenwerking

Zoekt u aansluiting bij andere sectorale initiatieven zoals in het kader van het Initiatief voor Duurzame Handel (IDH), Fair Trade of the Fair Wear Foundation? Bent u bereid om na te gaan of een dergelijk initiatief kan worden opgestart? Zo nee, waarom niet? Op welke termijn denkt u wel activiteiten op dit gebied te kunnen ondernemen?

(De FNV vindt het een goede zaak als bedrijven deelnemen aan sectorale initiatieven. Samen weet je meer en samen komen bedrijven vaak ook tot meer. De hier genoemde initiatieven geven vaak een goede standaard en moedigen bedrijven aan om hun MVO-beleid en uitvoering te blijven verbeteren zonder de verantwoordelijkheid daarbij uit handen te nemen.)

6. Collectieve afspraken

Bent u bereid om uw MVO-inspanningen op te nemen in een collectieve afspraak over internationaal ondernemen, een International Framework Agreement? Zo nee, waarom niet en op welke termijn denkt u wel een IFA af te kunnen sluiten?

 (De FNV wil met Nederlandse hoofdvestigingen van multinationals IFA’s afsluiten ; de collegabonden in het buitenland kunnen daarmee naleving van belangrijke MVO-afspraken ter plaatse afdwingen. Dat helpt ook goed om de organisatiegraad over de grenzen heen omhoog te krijgen – daar zijn een aantal mooie voorbeelden van. Let op: juist de afdwingbaarheid die met het maken van collectieve afspraken gepaard gaat – afspraak is afspraak, denk aan de CAO – maakt bedrijven kopschuw. De FNV wil de uitdaging samen met de werkgevers aangaan en een IFA is daar bij uitstek een instrument voor.)

Amsterdam, november 2008