Anders is het met de productie zelf. Een paar weken eerder was ik bij Siemens in Duitsland. Ook daar stond een productielijn van telefoons. Een handvol mensen liep er rond om er op toe te zien dat alle machines het werk naar behoren deden. Alles behalve geestdodend en conform de huidige ethiek.
Bij Flextronics in China is een vergelijkbare productielijn bemand met honderden arbeiders die van het platteland komen. Al snel zo’n 60.000 arbeidskrachten vinden op die ene productielocatie werk. Ze staan schouder aan schouder met een glimlach apparaten in elkaar te schroeven. Pauzes hebben ze ook, dan gaan ze recht uitgericht in een gemarkeerd vak stil voor zich uit zitten staren, terwijl boven hun hoofd het bordje hangt “Employee rest area”.

Toen ik daar rondliep deed mij dat pijn, zo ga je toch niet met elkaar om. Helaas een vakbond of or heeft er niets te vertellen, maar ook daar is de inspraak op gang aan het komen. Door de snelle groei is men niet in staat om voldoende mensen aan te trekken en wordt het behouden van arbeidskrachten pure noodzaak. Het gevolg is dat het westerse model invloed krijgt op het personeelsbeleid. Als het niet meer bevalt ga je naar de buurman die beter betaalt. Zwijgzaam wordt langs deze weg het bedrijfsbeleid gecorrigeerd. Inspraak zonder overleg zullen we maar zeggen.